Afşin Eshab-ı Kehf Külliyesi tarih boyunca, bu coğrafyada egemenlik kuran bütün uygarlıkların ilgi gösterdiği ve üzerinde titizlikle durduğu manevi değere sahip, büyük bir tarihsel mirastır. Uygarlıklar, mimari olarak kendilerinden kültürel bir unsur katıp, külliyenin en son halini almasını sağlamışlardır.
Külliye; ilçenin 7 km. kuzeybatısında kayalık bir tepenin yamacındaki mağaranın çevresine inşâ edilen yapı topluluğudur. Denizden 1240 m. yüksekliğe sahip bir ovanın üzerinde bulunur. Bu ova oldukça geniş olup dört tarafı dağlar ile çevrilidir. Eshab-ı Kehf mağarasına birçok ziyaretçi gelmekteydi. Bunların ihtiyaçlarının karşılanması ve konaklamalarının sağlanması için, Anadolu Selçuklularının Maraş Emîri Nusretüddin Hasan Bey tarafından 1215-1233 yılları arasında ribat, cami ve handan oluşan külliye inşâ ettirilmiştir. Daha sonra külliyeye, Dulkadir Beyliği (1337-1522) döneminde medrese, mescid ve Paşa Çardağı ismiyle bilinen yapılar eklenmiştir.